Zonnepanelen zelf schoonmaken is niet altijd nodig. Ligt je dak schuin en staat het pand niet vlak bij bomen, een snelweg of een boerderij, dan spoelt de regen het meeste vuil vanzelf weg. Ligt het anders, dan lees je hieronder hoe je het veilig doet, waarmee, en wanneer het slimmer is om het uit handen te geven.
Hoe werkt een zonnepaneel?
Een zonnepaneel bestaat uit een reeks cellen achter een glasplaat. Valt er licht op een cel, dan wekt die stroom op. Die cellen zijn in serie geschakeld, net als lampjes in een oude kerstverlichting, en samen vormen ze een string.
Daar zit de kern van het verhaal. In een serieschakeling bepaalt de zwakste cel hoeveel stroom er door de hele reeks kan. Een dun laagje stof over het hele paneel kost je dus weinig, maar een vieze plek op één cel knijpt de stroom van alle cellen erachter af. Vandaar dat een klodder ingedroogde vogelpoep of een vuilrand langs de onderkant meer schade doet dan een algehele waas. Moderne panelen vangen dat deels op met bypassdiodes, die een geblokkeerd deel overbruggen, maar die overbrugde cellen leveren op dat moment niets.
Moet je zonnepanelen wel schoonmaken?
Over deze vraag lopen de adviezen ver uiteen. De ene bron zegt nooit, de andere eens per vijf jaar, en weer een andere elk jaar. Dat komt doordat het antwoord per dak verschilt.
Twee dingen bepalen het. Ten eerste de hellingshoek: volgens Milieu Centraal spoelt regen panelen die schuiner dan twintig graden liggen grotendeels vanzelf schoon. Ten tweede de omgeving, en daar komen we zo op terug. Ligt je installatie steil in een schone omgeving, dan levert poetsen weinig op. Ligt hij plat of in een vervuilde omgeving, dan hoopt het vuil zich wel degelijk op.
Wees ook kritisch op de percentages die je tegenkomt. Je leest claims van tien tot vijfentwintig procent meer opbrengst na een schoonmaakbeurt. In de praktijk gaat het bij een normaal vervuild dak om enkele procenten. Bij een echt smerige installatie loopt het hoger op, maar dan zie je dat ook aan het glas.
Zo weet je of vervuiling je opbrengst kost
Je hoeft niet te gokken, want je installatie houdt het al bij. Open de app van je omvormer en vergelijk de opbrengst van deze maand met dezelfde maand vorig jaar. Kies een maand met vergelijkbaar weer, want een natte juni haalt het niet bij een droge. Zie je bij gelijke omstandigheden een daling van meer dan vijf procent, dan is vervuiling een waarschijnlijke oorzaak.
Werk je met strings, kijk dan of één string achterblijft bij de rest. Dat wijst vaak op plaatselijke vervuiling of schaduw op een paar panelen, en niet op een probleem met de hele installatie. Maak in beide gevallen eerst een foto van het dak vanaf de grond, met een telelens of ingezoomd. Vaak zie je de aanslag dan al zitten.
Waar je pand staat maakt het verschil
De omgeving bepaalt hoe snel je panelen vies worden. Dit zijn de situaties waarin vuil zich sneller ophoopt dan regen het wegspoelt:
- Onder of naast bomen: blad, hars en stuifmeel plakken vast, en vogels zitten in de takken. Dit is de vervelendste combinatie, want vogelpoep spoelt niet weg en brandt in op het glas.
- Vlak bij de kust: zeewind zet een filmpje van zout en zand af dat vocht aantrekt. Zeker in de zomer, als het weken droog blijft, blijft die laag liggen. Een dak in Zeeland of aan de Brabantse westkant vraagt sneller aandacht dan een dak in het binnenland.
- Langs een snelweg of drukke doorgaande weg: roet en fijnstof vormen een vettige aanslag waar regen weinig grip op heeft.
- Naast een agrarisch bedrijf: stof van het land, stro en ammoniak uit de stallen slaan neer op het glas. Van alle situaties is dit de snelste vervuiler, en juist in West-Brabant komt die combinatie veel voor.
- Op een industrieterrein: uitstoot en stof uit de omgeving hechten zich aan het paneel, vergelijkbaar met wat je op de ramen van hetzelfde pand ziet.
- In de stad met veel duiven of meeuwen: een dak dat als zitplek dient, is binnen een seizoen bedekt.
- Op een plat dak of met een lage hellingshoek: water blijft staan in plaats van af te lopen, dus vuil blijft achter. Hier loont reinigen bijna altijd.
Sta je op geen van deze punten, dan kun je rustig een jaar of langer wachten. Herken je er twee of meer, houd de opbrengst dan actiever in de gaten.
Hoe vaak en wanneer maak je ze schoon?
Voor een normaal dak is één beurt per jaar ruim voldoende, en soms is eens per twee of drie jaar genoeg. Ligt je installatie plat of in een van de situaties hierboven, ga dan uit van één keer per jaar, met een extra beurt na een lange droge periode of na een week met Saharazand.
Het beste moment is het vroege voorjaar, voor april. De maanden april tot en met september leveren het grootste deel van je jaaropbrengst, dus je wilt schoon glas hebben voordat die periode begint. Een controle in het najaar, na de bladval, is bij bomen in de buurt geen overbodige luxe.
Kies een bewolkte dag of de vroege ochtend. In de volle zon wordt een paneel gloeiend heet en droogt het water direct op, wat strepen geeft. Koud water op heet glas is bovendien een risico: het temperatuurverschil kan het glas doen scheuren.
Wat heb je nodig?
- Telescoopsteel met zachte borstel: speciaal voor glas, zonder harde randen.
- Regenwater of gedemineraliseerd water: uit de regenton of een jerrycan demiwater van de bouwmarkt.
- Tuinslang met spuitmond: voor het losweken en het naspoelen.
- Zachte spons of microvezeldoek: voor bereikbare panelen met hardnekkig vuil.
- Valbeveiliging: alleen als je echt het dak op moet, en dan met een harnas en een lijn.
Schoonmaakmiddel staat er bewust niet bij. Water en een zachte borstel doen het werk, en zeep laat een laagje achter waar nieuw stof aan hecht.
Zonnepanelen zelf schoonmaken in 7 stappen
- Kies je moment. Bewolkt of vroeg in de ochtend, en niet vlak na een hete dag.
- Schakel de installatie uit. De panelen zijn waterdicht, maar zet de omvormer uit voor je eigen veiligheid en blijf van de bekabeling en de connectoren af.
- Werk zoveel mogelijk vanaf de grond. Met een telescoopsteel bereik je een schuin dak op een woning meestal prima. Moet je toch omhoog, gebruik dan valbeveiliging en ga nooit op de panelen staan of leunen.
- Spoel eerst los vuil weg. Blad, zand en stof haal je met de tuinslang weg voordat je gaat borstelen. Zo voorkom je dat je korrels over het glas sleept en krassen maakt.
- Borstel rustig, van boven naar beneden. Lage druk, zachte borstel, en let vooral op de onderste centimeters van elk paneel. Daar loopt het water naartoe en daar blijft de vuilrand achter.
- Spoel na met regenwater of demiwater. Dat droogt streeploos op en laat geen kalk achter.
- Laat drogen en zet de installatie weer aan. Kijk een week later in je app of de opbrengst inderdaad is aangetrokken.
Waarom je beter geen kraanwater gebruikt
Kraanwater bevat kalk en mineralen. Die blijven bij het opdrogen achter als een witte waas, en juist die waas houdt licht tegen. Je maakt het paneel dan schoon en houdt tegelijk een deel van de winst tegen. In Brabant is het leidingwater bovendien vrij hard, dus dit is hier geen theoretisch probleem. Regenwater uit de regenton is van nature kalkvrij en gratis. Wij werken zelf met osmosewater, wat hetzelfde principe is: water waar alle mineralen uit gefilterd zijn.
Zonnepanelen schoonmaken zonder het dak op te gaan
Op een woning met een schuin dak van één verdieping kom je met een telescoopsteel van vijf tot zeven meter meestal bij de onderste rijen. De bovenste rij en de nok blijven vaak buiten bereik. Probeer dat niet op te lossen door verder te reiken vanaf een ladder, want dat is precies de houding waarin het misgaat.
Ligt je installatie op een plat dak, een loods of een bedrijfshal, dan is werken vanaf de grond geen optie. Daar zijn een hoogwerker of dakbeveiliging nodig, en dat is geen doe-het-zelfklus meer.
Deze fouten kosten je meer dan ze opleveren
- Hogedrukreiniger: perst water langs de afdichting en tast de coating aan. Voor een paar procent extra opbrengst riskeer je een paneel.
- Schuurspons of harde trekker: krast het glas en beschadigt de antireflectielaag, wat je permanent opbrengst kost.
- Schoonmaakmiddel, azijn of chloor: laat een film achter of tast de coating aan.
- Op de panelen staan: veroorzaakt microscheurtjes in de cellen. Die zie je niet, maar je merkt ze jaren later in je opbrengst.
- Koud water op hete panelen: het temperatuurverschil kan het glas laten barsten.
- Vogelpoep laten zitten: ingedroogde uitwerpselen tasten de coating aan. Haal die er zo snel mogelijk af.
Wat zegt je verzekering en je garantie?
Dit punt wordt bijna nooit genoemd, terwijl het de rekening bepaalt. Schade die je zelf veroorzaakt tijdens onderhoud valt meestal buiten je opstal- of inboedelverzekering. Krassen en microscheurtjes vallen daarnaast vaak buiten de fabrieksgarantie op je panelen, omdat het geen productiefout is. Kortom: gaat er iets stuk terwijl jij aan het poetsen bent, dan betaal je zelf. Kijk je polisvoorwaarden en je garantiebewijs er dus even op na voordat je begint, zeker bij een grote installatie.
Wanneer laat je het over aan een vakman?
Zelf doen is prima zolang je met beide voeten op de grond staat. Schakel iemand in bij:
- Panelen buiten het bereik van een steel: de bovenste rijen, de nok, of een dak op de tweede verdieping.
- Een plat dak of een bedrijfshal: hier is valbeveiliging of een hoogwerker nodig.
- Een bedrijfspand: werken op hoogte valt onder de arbowetgeving, en als opdrachtgever ben je bij een ongeval aansprakelijk.
- Grote installaties: vanaf een paar honderd panelen ben je er dagen mee bezig en verdien je de uitbesteding terug in tijd.
- Ingebrande vogelpoep of algaanslag: dat krijg je vanaf de grond niet weg zonder te schrobben, en schrobben wil je niet.
Avital werkt met osmosewater, telescoopsystemen en waar nodig een hoogwerker, en onze mensen zijn VCA-proof. Wil je je panelen laten reinigen, dan kijken we eerst naar je dak en zeggen we eerlijk of het in jouw geval loont. Veel klanten combineren het met de glasbewassing van hetzelfde pand, zodat het in één bezoek geregeld is.
Zo blijven je panelen langer schoon
Snoei takken die over het dak hangen terug: dat scheelt blad, hars én de vogels die erin zitten. Houd daarnaast je monitoring een keer per kwartaal in de gaten, dan zie je een terugval eerder dan met het blote oog. Wees terughoudend met nanocoatings die als wondermiddel worden verkocht; ze helpen, maar je moet nog steeds reinigen en de laag gaat één tot twee jaar mee.
Wil je er helemaal geen omkijken naar hebben? Vraag een prijsindicatie aan voor een vaste beurt in het vroege voorjaar, dan staan je panelen schoon aan het begin van het zonseizoen.
